Verzamelingen - Posthistorie
2. Mooi rood is niet lelijk
Soms zit geluk in een klein doosje, een doosje met poststukken bijvoorbeeld. Zomaar, tussen allerlei ‘ongeregeld’, speciale stempels en gelegenheidswerk vind je een klein juweeltje. De handelaar legde zijn prijs uit: "Er zit geen postzegel op, dus eigenlijk kan ik er niets voor vragen, maar omdat jij er kennelijk iets in ziet, zul je moeten betalen. Geef maar tien cent." Een dubbeltje voor een messcherpe afdruk van een frankeermachinestempel van het Sociaal Centrum van de gemeente Purmerend, 1968, op een onberispelijke enveloppe, nog nooit eerder gezien.
In het stempel is een van de imposante villa’s
aan de Plantsoengracht afgebeeld, waar in 1968 kennelijk drie gemeentelijke
diensten waren ondergebracht: de Volkskredietbank, de Sociale werkplaats, en de
afdeling Gezinszorg.
Het gaat om "Villa Clementine", in 1880 gebouwd in opdracht van
houthandelaar Nicolaas Brantjes jr, de villa kreeg de naam van zijn echtgenote.
Het ontwerp is van J.V. Lankelma, in die tijd een architect van naam in
Purmerend en omstreken. Nicolaas Brantjes heeft er maar kort van kunnen
genieten: hij overleed in 1886. De Purmerendse zakenman Willem Smit, een
aangetrouwd familielid, werd de nieuwe eigenaar.
In 1910 kocht de gemeente Purmerend het monumentale pand, aanvankelijk met de bedoeling het als raadhuis in te richten. Dat ging niet door, maar daarna heeft "Villa Clementine" vele bestemmingen gehad: het kantongerecht was er ooit ondergebracht (tot 1934), "de ontvanger der Registratie en Domeinen" heeft er kantoor gehouden, evenals het ministerie van Landbouw. In de oorlogsjaren hebben de Duitsers er een commandopost ingericht. Na de oorlog waren er niet alleen de drie al genoemde sociale diensten ondergebracht. Honderden schoolkinderen (en leraren!) hebben zich hier laten onderzoeken door de schoolartsendienst. Ook de lagere landbouwschool heeft er een aantal jaren gezeten.
De drie sociale diensten waren er vanaf november 1963 in gehuisvest. De ontwerper van het frankeermachinestempel was Jan Goezinne, destijds directeur van de sociale dienst. Hij gebruikte een foto die J. F. Beemster, in die tijd adjunct-directeur, gemaakt had.